Overdenking

december 2017

t Licht Verdraegen…

ds. Marijn Vermet

Wat kun je doen tegen al die tenenkrommende zoetigheid die ons weldra weer zal overspoelen? Eindeloze rijen kaarsjes en kerst-diners waar geen einde aankomt?

Een 96-jarige confronteerde mij als beginnend geestelijk verzorger ooit met een minder zoetige kant van het kerstverhaal, toen zij spontaan het bekende lied ‘O Kerstnacht, schoner dan de dagen’ citeerde. Ik had nog bedacht om samen ‘Nu zijt wellekome’ te zingen, maar dat zat er bij deze dame niet in. Nee zij, citeerde een lied dat een minder vrolijke kant van kerst belicht en dat door Joost van den Vondel als onderdeel van de Gijsbrecht van Aemstel rond 1637 is geschreven. Dit lied, als lied 510 in ons liedboek opgenomen, kent u wellicht. Ik vermeld hier alleen de eerste 8 regels…

O Kersnacht, schooner dan de daegen,

Hoe kan Herodes ’t licht verdraegen,

Dat in uw duisternisse blinckt,

En wort geviert en aengebeden?

Zijn hooghmoed luistert na geen reden,

Hoe schel die in zijn ooren klinckt.

Hy pooght d’onnoosle te vernielen

Door ’t moorden van onnoosle zielen…

Het lied bezingt koning Herdodes, die bang is macht te verliezen aan een nieuwe koning en daarom moordt uit angst. Herodes wordt in Mattheus beschreven als de koning die regeert ten koste van anderen, ten koste van waarheid en ten koste van Licht…. In 1940 schrijft de theoloog Bonhoeffer over Hitler: ‘Hij is als een moordlustige Herodes, er op uit om alleen maar te denken aan zijn gruwelijke eigenbelang.’

Ja, je kunt in het verleden, maar ook hier en nu makkelijk een Herodes aanwijzen als het om dictators of potentaten ver weg gaat.

Maar tegelijkertijd representeert Herodes ook de donkere, angstige en wrede kant die elk mens meedraagt en waar je heel wat mee te stellen kunt hebben… Nog iedere dag vallen er slachtoffers omdat Herodes het licht niet verdraegt… Dat is de harde realiteit.

En toch leeft het christendom uiteindelijk van een andere realiteit: ‘Alles zal zwichten en verwaaien wat op het licht niet is geijkt’ dicht Huub Oosterhuis zo wonderlijk mooi.

En de engel sprak tot Jozef: ‘Sta op!’ Ga met het kind en zijn moeder naar Israël, Want zij die het kind om het leven wilden brengen, zijn gestorven.’ schrijft Mattheus.

Een gezegend Kerstfeest gewenst!